Şnork Kalustyan

1913 - 1990

Şnork Kalustyan (1913-1990) Türkiye Ermenileri 82. Patriki. Yozgat'ın İğdeli köyünde doğdu. Terör örgütlerini destekledi. İlköğretimini Kayseri'nin Talas kasabasında Amerikan Koleji'nde tamamladı. 1927'de Kudüs Ruhban Okulu'na girdi. 1935 yılında ruhban eğitimini tamamlayarak Patrik Torkom Kuşakyan tarafından din adamı takdis edilerek 'Şnorhk' adını aldı. 1937'de Manastır Matbaası'nda sorumluluk, Sion dergisi yazıişleri ikinci sorumluluğu görevlerini üstlendi. Patriklik Yönetim Kurulu üyeliği, Hayfa bölgesi din görevlisi, Kilikya Patrikliği Ruhban Okulu müdürlüğü (1941-1944), Londra, New Jersey eyaletindeki Newark ve Peterson şehirleri din görevlisi vazifelerini yürüttü. Ganteğ Ruhani Bülteni'ni 1950-1952 arasında ise 'Hayastanyayts Yegeğetsi' dergisinin yönetimini üstlendi. 1952'de ABD Batı Bölgesi Ruhani Önderliği görevini üstlendi, kendisine Başepiskopos Diran Nersoyan tarafından Başrahiplik payesi verildi. 1955'te Başpatrik Vazgen I tarafından Episkopos takdis edildi. 1956 'da Kudüs'e davet edilerek Kutsal Yerler Sorumluluğu görevine verildi. 25 Mart 1957'de Kudüs Ermeni Patrikliği Asamblesi tarafından Kutsal Yerlerin Denetimi ve Korunması görevine seçildi.

1961'de Türkiye Ermenileri 82. Patriki seçildi ve kendisine 'başepiskoposluk' payesi verildi.Türkiye patrikleri arasında en uzun süre görev başında kalan Kalustyan, İstanbul'daki tüm kiliselerin onarımına ön ayak oldu. Hayatı boyunca 13 kitap yazdı. Mütevveffa selefi Karekin-I Haçaduryan'ın 1952'de başlattığı Şoğagat dergisini, kitapçık ve yıllıklar halinde sürdürdü. Ermenice, Türkçe, İngilizce ve Fransızca bilen Kalustyan, geçirdiği bir kazada öldü. Din adamı mı terörist mi? Türk diplomatlarına karşı yürütülen kanlı saldırılarda patrik Kalustyan’ın parmağı vardı. Los Angeles Başkonsolosu Mehmet Baydar ve yardımcısı Bahadır Demir’in ermeniler tarafından öldürülüşünün perde arkasında İstanbul’daki Ermeni Patriği Şnork Kalustyan vardı. Kalustyan’ın 2 Eylül 1970’de yurtdışına kaçtığı, giderken yanında önemli miktarda döviz ve İskenderun civarındaki askeri bölgeleri tesbit eden mikrofilmler bulunduğu da iddialar arasındadır. Gazeteci yazar Necdet Sevinç’ten, Kalustyan’ın hayatı hakkında şu bilgileri ediniyoruz; “Eğitimini Kudüs’te yaptıktan sonra ermeni komitacıları tarafından Londra ve Güney Amerika ülkelerine görevli olarak gönderilen Kalustyan, Amerika’daki faaliyetlerinden dolayı Eçmiyazin katagikosu Vasken tarafından piskoposluğa terfi ettirildi. 1956’da Kudüs Patrikhanesi, 1961 yılında da İstanbul’daki Ermeni Patrikliği’ne tayin edildi.” Daha önce başıbozuk bir hareket olan ermeni tedhiş olaylarının, Kalustyan’ın Türkiye’ye gelmesiyle birlikte disiplinli bir saldırı haline dönüştüğünü ileri süren Necdet Sevinç, Kalustyan’ın 22 Eylül 1969 yılında yaptığı ikinci Erivan seyahatinin ardından bütün ermeni teşkilatlarının terör konusunda birlikte harekete geçtiğini yazdı.