Thomas Woodrow Wilson

1856 - 1924

Thomas Woodrow WilsonAmerikalı politikacı, devlet adamı ve A.B.D.'nin 28. Cumhurbaşkanı. (Virginia 1856 - Washington 1924) İkinci kez cumhurbaşkanı seçilişinin ikinci yılında (1918), Birinci Dünya Savaşı sonunda uluslar arası ilişkilerde izlenmesini uygun gördüğü ilkeleri on dört madde halinde toplamış ve bu konuda kongrenin onayını da sağlamıştır. Wilson bu ilkelerin uygulanmasını adil bir barış için şart sayıyordu. Wilson ilkeleri adı verilen belgenin 12. maddesi Türkiye'yi doğrudan doğruya ilgilendiriyordu. Zira bu madde ile Osmanlı İmparatorluğunun parçalanması esas olarak ele alınıyor, parçalanmış ülkenin azınlıklarına muhtariyet tanınması ve bunların Amerikan mandası altına alınması öngörülüyordu. Türkler sadece belirli bölgelerde egemen olabileceklerdi. Gene aynı maddeye göre Türk Boğazları bütün devletlerin gemilerine açık olacak ve buraların kontrolü uluslar arası bir heyete verilecekti.

Wilson, görüşlerini uygulayabilmek amacıyla King-Crane adı verilen bir komisyon kurdu ve gerekli incelemeleri yapmak üzere bu heyeti Türkiye'ye gönderdi. King-Crane Komisyonu Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde, Suriye'de ve Tiflis'te incelemeler yaptı. Bu komisyonun verdiği raporu benimseyen Başkan Wilson da Anadolu'da bağımsız ermeni devleti kurulmasını kabul etti. Yunanlılar İzmir'i işgale hazırlanırken İngiltere Başbakanı Lloyd George'un bu konuda kendisinden istediği onayı da esirgemedi.